\nKa\u017cdy w swoim \u017cyciu widzia\u0142 stare fotografie. Cz\u0119sto zastanawiamy si\u0119 dlaczego jest ich tak ma\u0142o ? Dlaczego moja rodzina nie robi\u0142a sobie zdj\u0119\u0107? Kiedy my teraz praktycznie codziennie pstrykamy jak\u0105\u015b fotk\u0119. Kiedy\u015b zrobienie zdj\u0119cia wi\u0105za\u0142o si\u0119 z ca\u0142ym procesem przygotowawczym. Nie tylko z przygotowaniem sprz\u0119tu. Tym zajmowa\u0142 si\u0119 wynaj\u0119ty fotograf. To On by\u0142 posiadaczem aparatu. To On dysponowa\u0142 ciemni\u0105. Nie by\u0142o przecie\u017c laboratori\u00f3w bo nie by\u0142o prywatnych aparat\u00f3w. Posiadacz aparatu stawa\u0142 si\u0119 prawdziwym fotografem. Cz\u0119sto to On tak\u017ce narzuca\u0142 pozy w jakich robi\u0142 swoje zdj\u0119cia, by\u0142 niejako scenarzyst\u0105. I jakkolwiek niekt\u00f3rzy byli monotematyczni, te same wo\u017cone t\u0142o, ten sam sto\u0142ek, zmieniaj\u0105 si\u0119 tylko osoby fotografowane dzi\u015b zdj\u0119cia te nios\u0105 za swoim obrazem prawdziw\u0105 histori\u0119. Histori\u0119 tym bardziej rzeczywist\u0105 im rzetelniej jest ona podpisana, opisana i trwa w pami\u0119ci potomk\u00f3w os\u00f3b fotografowanych. Osoby fotografowane cz\u0119sto d\u0142ugo przygotowywa\u0142y si\u0119 do sesji. To wida\u0107 na starych fotografiach – najlepsze stroje, wytworne kapelusze, najcz\u0119\u015bciej obute nogi. (Cz\u0119sto buty szczeg\u00f3lnie na wsiach by\u0142y przechodnie, po\u017cycza\u0142o si\u0119 je do zdj\u0119cia).<\/p>\n
W ubieg\u0142y weekend bra\u0142am udzia\u0142 w warsztatach szlachetnych technik fotografii przeprowadzonych przez dw\u00f3ch pasjonat\u00f3w: Andrzeja G\u00f3rskiego oraz Emila Stankiewicza. Robili\u015bmy zdj\u0119cia wielkoformatowymi aparatami w technice kolodionu. Technika ta jako ta\u0144sza wypar\u0142a dagerotyp i powsta\u0142a w latach 50 XIX wieku. Zdj\u0119cia sta\u0142y si\u0119 jak na tamte czasy ciut ta\u0144sze a przez to dost\u0119pne szerszej rzeszy odbiorc\u00f3w. Jako\u015bci\u0105 nie odbiega\u0142y zasadniczo od poprzednich. Robione du\u017cym tzw. pude\u0142kowym aparatem, na d\u0142ugim czasie na\u015bwietlenia, zapisane na szkle, dobrze utrwalone by\u0142y trwa\u0142e na wieki. Dzi\u015b te ocala\u0142e ciesz\u0105 oko.<\/p>\n
My starali\u015bmy si\u0119 odtworzy\u0107 tamten proces i poczu\u0107 zapach tamtych czas\u00f3w. A \u017ce kolodion wi\u0105\u017ce si\u0119 mocno z prac\u0105 techniczn\u0105 nad zdj\u0119ciem to czuli\u015bmy j\u0105 organoleptycznie podczas ca\u0142ych zaj\u0119\u0107. Opary eteru i innych chemicznych zwi\u0105zk\u00f3w unosi\u0142y si\u0119 podczas trwania ca\u0142ych warsztat\u00f3w. Stosuj\u0105c t\u0105 technik\u0119 nie mo\u017cemy liczy\u0107 na wiele zdj\u0119\u0107. Podczas warsztat\u00f3w mo\u017cemy spodziewa\u0107 si\u0119 kilku dobrze na\u015bwietlonych szklanych p\u0142ytek wykonanych w ci\u0105gu trzech dni przez ca\u0142\u0105 grup\u0119. Jednak ka\u017cda z nich zatrzyma\u0142a swoim obrazem kilka lub kilkana\u015bcie sekund \u017cycia pozowanej osoby. Tu nie liczy si\u0119 ile zrobimy. Fotografuj\u0105c uczymy si\u0119 cierpliwo\u015bci, wytrwa\u0142o\u015bci – cz\u0119sto powtarzamy kilka razy ustawion\u0105 scen\u0119. A za ka\u017cdym razem trzeba przygotowa\u0107 nowe szkie\u0142ko – wyczy\u015bci\u0107 je alkoholem, nanie\u015b\u0107 \u015bwiat\u0142oczu\u0142\u0105 pow\u0142ok\u0119, utrwali\u0107 j\u0105 (ka\u017cda kolejna czynno\u015b\u0107 to czasem 2, 3 minuty) za\u0142adowa\u0107 w kaset\u0119 aparatu, umie\u015bci\u0107 w aparacie. Potem ju\u017c niby tylko zosta\u0142o nam zrobienie zdj\u0119cia. Jednak\u017ce nale\u017cy pami\u0119ta\u0107 o tylu rzeczach. Nasz obiekt fotografowany w tym czasie m\u00f3g\u0142 si\u0119 przemie\u015bci\u0107 (przecie\u017c \u017cyje) musimy nastawi\u0107 -skorygowa\u0107 ostro\u015b\u0107, zamkn\u0105\u0107 obiektyw aby wpadaj\u0105ce \u015bwiat\u0142o nie za\u015bwietli\u0142o nam naszej pracoch\u0142onnie przygotowanej szklanej p\u0142ytki, skorygowa\u0107 przes\u0142on\u0119 (je\u015bli taka korekcja jest mo\u017cliwa) no i zacz\u0105\u0107 na\u015bwietla\u0107. Czas w tym przypadku jest niezmiernie wa\u017cny. To on decyduj\u0119 o ko\u0144cowym efekcie. Aparaty s\u0105 stare, obiektywy ciemne i przez to wymagaj\u0105 d\u0142ugich czas\u00f3w do na\u015bwietlania aby uzyska\u0107 efekty fotograficzne. Cz\u0119sto osoby fotografowane od ty\u0142u s\u0105 oparte na specjalnych podporach uniemo\u017cliwiaj\u0105cych poruszenia niewskazane na efektach ko\u0144cowych. Jak widzimy zrobienie takiego zdj\u0119cia to ju\u017c historia sama w sobie. Na\u015bwietlona p\u0142ytka w kasecie nie mo\u017ce d\u0142ugo czeka\u0107. Praktycznie od razu musi by\u0107 wywo\u0142ana. Czyli musimy by\u0107 blisko ciemni, umie\u0107 j\u0105 obs\u0142ugiwa\u0107 i zastosowa\u0107 odpowiednie procedury. Tu swoj\u0105 wiedz\u0105 dzieli\u0142 si\u0119 z nami Andrzej G\u00f3rski. Emil nadzorowa\u0142 nasze zmagania z aparatami.<\/p>\n
W niedziele wyszli\u015bmy robi\u0107 zdj\u0119cia w plener a dok\u0142adnie na ulic\u0119 Grunwaldzk\u0105 w Bia\u0142ymstoku, gdzie stoj\u0105cy dom na pewno pami\u0119ta\u0142 czasy naszych aparat\u00f3w. Jego mieszka\u0144cy byli na tyle mili, i\u017c pozwolili nam u\u017cy\u0107 jego jako naszego rekwizytu minionej epoki. By\u0142y odpowiednio ubrane modelki, model z rowerem a my dzia\u0142ali\u015bmy. By\u0142a te\u017c prowizoryczna ciemnia plenerowa bo szybki – nasze zdj\u0119cia- wywo\u0142ywali\u015bmy od razu. Ciemnia przypominaj\u0105ca zapewne tak\u0105 jak\u0105 u\u017cywali nasi protopla\u015bci. No i byli\u015bmy my – zapale\u0144cy, zafascynowani dawnymi technikami. Przechodz\u0105cy ludzie, mieszka\u0144cy przystawali zaciekawieni. Dopytywali si\u0119 co robimy, dlaczego takimi aparatami ? No w\u0142a\u015bnie – dlaczego? My\u015bl\u0119, \u017ce ka\u017cdy ma swoj\u0105 w\u0142asn\u0105 odpowied\u017a. W tym jak\u017ce zaganianym \u015bwiecie, kiedy nawet zdj\u0119cia wykonywane aparatem – \u00a0cz\u0119sto kom\u00f3rk\u0105 robimy szybko bo tu i teraz. \u00a0Czasem wa\u017cne jest aby to \u00a0tu i teraz by\u0142o bardziej przemy\u015blane, zatrzymane, prze\u017cyte. Takie warsztaty na pewno daj\u0105 te mo\u017cliwo\u015bci. Ka\u017cda chwila zatrzymana na szkle jest u\u0142omkiem historii, kt\u00f3r\u0105 my tworzyli\u015bmy wsp\u00f3lnie na warsztatach, bawi\u0105c si\u0119 przy tym wspaniale. Wielkie dzi\u0119ki organizatorom, czekamy na nast\u0119pne wsp\u00f3lne chwile.<\/p>\n\n\t\t